Ontstaan

Schutterijen ontstonden in het begin van de 14e eeuw.  Steden en dorpen werden rijker door het drijven van handel. Schutterijen verdedigden stadswallen tegen invallers en beschermden landgoed en kerk.

De eerste schutterijen vind je in het toenmalige Vlaanderen en Brabant. Later vind je ook schutterijen in Zeeland, Gelderland en zelfs in Duitsland tot aan Frankrijk, Oostenrijk, het noorden van Italië en Polen.

De eerste schutterijen gebruikten kruis- en handbogen. Tot die tijd werden slagvelden beheerst door ridders te paard. Maar pijl en boog waren niet geschikt voor strijders te paard. Daarnaast konden enkel edellieden zich een paard en harnas permitteren.

De Guldensporenslag in 1302 in Kortrijk (België) was het eerste slagveld dat door een grondleger, schutterijen met pijl en boog en met pieken, werd gewonnen van een leger te paard.

Schutterijen hadden dus een duidelijk verdedigende functie. Toen het buskruit werd uitgevonden en geweren stilaan de kruis- en handbogen vervingen, ontstonden in het begin van de 16de eeuw de geweerschutterijen.

De Franse revolutie

De inval van de Fransen legde het kerkelijke en culturele leven bijna volledig stil. Schutterijen en kerken hebben altijd een band met elkaar gehad. Het zilver werd goed verborgen zodat het niet in Franse handen terecht kwam.

In het begin van de 19de eeuw ontstaat een nationaal leger. Toen Napoleon aan de macht kwam en op 15 juli 1801 het Concordaat met de Paus afsloot, kwam het verborgen zilver van de schutterijen weer naar boven. De schutterijen werden opnieuw actief. Door het ontstaan van nationale legers zijn de schutterijen echter niet echt meer nodig.

De schutters vieren feest

Door het ontstaan van legers, zijn schutterijen als beschermers van dorpen en steden overbodig geworden. Toch blijven zij als een vrijetijdsbesteding bestaan. Met schutterijen uit de buurt worden er onderling wedstrijden gehouden. Voorafgaand aan de schietwedstrijden trekken zij door het dorp. Zo worden voor het eerst schuttersfeesten georganiseerd. Schutterijen konden zich tonen en werden door publiek aangemoedigd.

De schuttersfeesten werden steeds groter: steeds meer schutterijen uit de omliggende dorpen en steden en zelfs van over de grens, kwamen meedoen. Eerst werd één schuttersfeest per jaar gehouden maar dit groeide al gauw uit naar meerdere feesten per jaar.

Naast de schietwedstrijd werden er ook andere wedstrijden gehouden, bijvoorbeeld voor de beste deelname aan de optocht of de mooiste generaal. Voor elke wedstrijd was er een geldprijs.

Schuttersbonden

Aan het einde van de 19de eeuw worden de eerste schuttersbonden opgericht. Schutterijen willen op die manier de schuttersfeesten beter organiseren. Elke schuttersbond bestond en bestaat nog steeds uit een aantal schutterijen in eenzelfde streek.