Schutterij, gilde of broederschap

Er worden nogal wat verschillende namen in de schutterswereld gebruikt, zoals schutterij, gilde of broederschap. De termen geven heel algemeen de grootste verschillen weer.

Zo staat ‘schutterij’ voor de meestal strakke vereniging met alle leden in militair uniform die met flinke pas marcheert.

De naam ‘gilde’ of ‘schuttersgilde’ wordt juist gebruikt voor een vereniging waarin de leden een tenue uit de 17e of 18e eeuw dragen (meestal herkenbaar aan een kniebroek en breedgerande hoed). Een gilde marcheert niet maar loopt met een wat langzamere pas.

Dan de term ‘broederschap’; dat was vroeger een vereniging die erg nauw verbonden was met de kerk en de parochie. Schutterijen hebben altijd een goede band met de kerk. De leden van een broederschap waren vroom, baden en hielpen elkaar en de gemeenschap. Die onderlinge band wil men met de benaming broederschap vandaag de dag ook laten zien.

Schuttersbonden

Rond de wisseling naar de 20ste eeuw worden de eerste schuttersbonden opgericht. De oudst bekende schuttersbond is in 1888 in Maastricht opgericht. Op dit ogenblik bestaan er 10 schuttersbonden die zijn aangesloten bij de Oud-Limburgse Schuttersfederatie:

  • Midden-Limburgse schuttersbond;
  • Rooms-katholieke Zuid-Limburgse schuttersbond (1921);
  • Schuttersbond Berg en Dal (1960);
  • Bond De Maasvallei;
  • Schuttersbond Eendracht Born-Echt e.o. (1964);
  • Schuttersbond Eendracht maakt macht Weert (1896);
  • Schuttersbond Juliana (1908);
  • Bond van schutterijen Maas en Kempen (1948);
  • Schuttersbond St. Gerardus Amstenrade; en
  • De Lommelse Schuttersgilden.

Door het oprichten van schuttersbonden verenigen schutterijen zich: één schutterij kan veel, maar samen kan men nog meer bereiken. Elke schutterij behoudt zijn eigen identiteit en toch worden gezamenlijk initiatieven uitgewerkt. Schuttersfeesten worden beter geregeld.

Oud-Limburgse Schuttersfederatie

Schuttersbonden zijn opgericht om schuttersfeesten beter te organiseren. Het Oud-Limburgse Schuttersfeest (OLS) heeft een extra moeilijkheid: de winnaar heeft de eer om het daarop volgende jaar het feest te organiseren. De organisatie van het feest is dus telkens in handen van een andere schutterij en die kan er telkens andere ideeën op nahouden.

In 1927 is voor het eerst een reglement voor het OLS geschreven waarin staat hoe de schietwedstrijd moet verlopen. Eén regel is bijvoorbeeld dat men niet meer in drietallen, maar in zestallen schiet. Toch hielden niet alle organisatoren zich netjes aan de regels. Daarom is in 1937 de Oud-Limburgse Schuttersfederatie opgericht.

Schutterijen die aangesloten zijn bij een schuttersbond kunnen aan het Oud-Limburgse Schuttersfeest deelnemen. De Oud-Limburgse Schuttersfederatie legt de regels voor de organisatie van het Oud-Limburgse Schuttersfeest vast.

Alle schuttersbonden zijn aangesloten bij de Oud-Limburgse Schuttersfederatie. Het bestuur van de Oud-Limburgse Schuttersfederatie bestaat uit de voorzitters van al die schuttersbonden.

Twee keer per jaar wordt er een ledenvergadering gehouden. Alle schutterijen en schuttersbonden worden uitgenodigd daar aanwezig te zijn. Schutters, schutterijen en bonden kunnen met hun vragen bij de Oud-Limburgse Schuttersfederatie terecht.

Als er wordt gesproken over ‘de’ OLS, dan bedoelt met de Oud-Limburgse Schuttersfederatie. Als men spreekt over ‘het’ OLS, dan bedoelt men het Oud-Limburgse Schuttersfeest.

Europese Gemeenschap voor Historische Schuttersgilden

De Europese Gemeenschap voor Historische Schuttersgilden (EGS) is de overkoepelende organisatie van alle schuttersgilden in Europa. Ze is de spreekbuis van vijfentwintig federaties en bonden uit twaalf verschillende landen. In dit verbond zijn ruim drieduizend verenigingen samengebracht. Die hebben een achterban van meer dan zes miljoen gildenbroeders en -zusters.

De schutterijen van de EGS zijn gegroepeerd in vijf regio’s:

  • Regio 1: “Duitsland” (ten noorden van de Main), met 1.927 aangesloten schutterijen;
  • Regio 2: “Zuid-Europa” (Zuid-Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en Italië), met 13 aangesloten schutterijen;
  • Regio 3: “Noordwest-Europa” (Nederland, Groot-Brittannië en Scandinavië), met 450 aangesloten schutterijen;
  • Regio 4: “Zuidwest-Europa” (België, Frankrijk, Portugal en Spanje), met 183 aangesloten schutterijen; en
  • Regio 5: “Oost-Europa” (Polen, Kroatië, Tsjechië en Oekraïne), met 129 aangesloten schutterijen.

De Europese Gemeenschap voor Historische Schuttersgilden (EGS) is de overkoepelende organisatie die het 3-jaarlijkse Europese Schutterstreffen (EST) ondersteunt.

Stichting Limburgs Dames Schuttersfeest

Tot 2002 mochten op een Oud-Limburgse Schuttersfeest geen vrouwen meeschieten. Daarom bestaat er voor dames een apart schuttersfeest, als vrouwelijke tegenhanger van het OLS.

Het eerste Limburgse Dames Schuttersfeest (LDS) is in Haelen gehouden in 1992. In 1996 is een Stichting opgericht om de organisatie, die telkens in handen kwam van de winnaar van de schietwedstrijd, te ondersteunen en begeleiden.

In 2002, op het Oud-Limburgse Schuttersfeest (OLS) in Ellikom (B) mogen vrouwen voor het eerst meeschieten.